दांडियाच्या तालावर ग्रामस्थांचा ठेका; शारीरिक सक्रियता, मानसिक प्रसन्नता आणि सामाजिक एकोप्याचा अनोखा संगम.
मांगुळ झनक | प्रतिनिधी : स्वाती गायकवाड
एकेकाळी दांडिया उत्सव म्हटले की प्रामुख्याने शहरांतील भव्य आयोजन, आकर्षक रोषणाई आणि संगीताच्या तालावर रंगणारे कार्यक्रम डोळ्यांसमोर यायचे. मात्र, आता दांडिया उत्सवाचे आकर्षण ग्रामीण भागातही वाढताना दिसत आहे. गावोगावी नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने दांडियाचे आयोजन होत असून, पारंपरिक उत्सवांना आधुनिक सांस्कृतिक उपक्रमांची जोड मिळत आहे. मांगुळ झनक येथे लहु गर्जना ग्रुपच्या वतीने आयोजित दांडिया उत्सवातून याच बदलत्या सांस्कृतिक प्रवाहाचे दर्शन घडले.
मांगुळ झनक येथील श्री आई जगदंबा माता संस्थानात आयोजित हा दांडिया उत्सव उत्साहपूर्ण आणि भक्तिमय वातावरणात पार पडला. महिला, पुरुष आणि भाविकांनी मोठ्या उत्साहाने सहभाग घेतला. दांडियाच्या तालावर थिरकणारे सहभागी, देवीभक्तीने भारलेले वातावरण आणि ग्रामस्थांची उपस्थिती यामुळे उत्सवाला विशेष रंगत आली. हा सोहळा पाहण्यासाठी गावातील नागरिकही मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
शहरांतील उत्सवांची संस्कृती आता ग्रामीण भागात
सोशल मीडिया, दूरचित्रवाणी आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीमुळे शहरांतील विविध उत्सवांचे स्वरूप ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचत आहे. स्थानिक मंडळे आणि युवकांच्या पुढाकारामुळे गावांमध्येही सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन वाढत आहे. दांडिया हा त्यातील एक महत्त्वाचा प्रकार ठरत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील नागरिकांनाही सामूहिक मनोरंजन आणि सांस्कृतिक सहभागाची संधी उपलब्ध होत आहे.
ग्रामस्थांचा उत्स्फूर्त सहभाग या दांडिया उत्सवात श्रावण खिलारे, शोभाबाई खिलारे, प्रल्हाद कांबळे, ज्योती कांबळे, गजानन जुनघरे, ज्योती जुनघरे, मंगलबाई कांबळे, उत्तम कांबळे, कल्पना कांबळे, महादेव कांबळे, कमलबाई कांबळे, सविता कांबळे, शेख आरिफाबाई, साक्षी जुनघरे, पार्वती कांबळे, केशव कांबळे, पूनम रणशिंगे, दीपक रणशिंगे, पूजा कांबळे, किशोर कांबळे, राणी कांबळे, चंद्रभागाबाई कांबळे, समिद्राबाई रणशिंगे, स्वाती गायकवाड, ज्ञानेश्वर गायकवाड, पवन कांबळे, अनिता कांबळे, गणेश केशव कांबळे, संतोष कांबळे, मंगेश कांबळे आणि गणेश कांबळे आदींनी सहभाग घेतला.
दांडियामागे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याचेही महत्त्व
दांडिया उत्सवाकडे केवळ धार्मिक किंवा सांस्कृतिक कार्यक्रम म्हणून न पाहता त्याच्या शारीरिक आणि मानसिक पैलूंकडेही पाहता येते. संगीताच्या तालावर केलेले नृत्य ही एक प्रकारची शारीरिक हालचाल असून, त्यामुळे शरीर सक्रिय राहण्यास मदत होते. दांडिया खेळताना हात-पायांचा समन्वय साधावा लागतो. यामुळे हालचालींचा समन्वय साधण्याचा सराव होतो.
तसेच, आवडत्या संगीतावर सामूहिक नृत्य केल्याने मन प्रसन्न होण्यास आणि ताण कमी होण्यास मदत होऊ शकते. एकत्र सहभागी होण्यामुळे संवाद, सहकार्य आणि आपलेपणाची भावना वाढण्यासही हातभार लागतो. मात्र, ग्रामीण भागात दांडिया उत्सव वाढण्यामागे एकच वैज्ञानिक कारण नसून सामाजिक बदल, सांस्कृतिक प्रभाव आणि स्थानिक आयोजकांचा पुढाकार हे घटकही महत्त्वाचे आहेत.
लहु गर्जना ग्रुपच्या पुढाकारातून आयोजित या दांडिया उत्सवाला ग्रामस्थांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. भक्ती, संस्कृती, आनंद आणि सामाजिक एकोप्याचा संगम घडवणारा हा उपक्रम मांगुळ झनकच्या सांस्कृतिक जीवनातील उत्साहपूर्ण पर्व ठरला.
एकेकाळी दांडिया उत्सव म्हटले की प्रामुख्याने शहरांतील भव्य आयोजन, आकर्षक रोषणाई आणि संगीताच्या तालावर रंगणारे कार्यक्रम डोळ्यांसमोर यायचे. मात्र, आता दांडिया उत्सवाचे आकर्षण ग्रामीण भागातही वाढताना दिसत आहे. गावोगावी नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने दांडियाचे आयोजन होत असून, पारंपरिक उत्सवांना आधुनिक सांस्कृतिक उपक्रमांची जोड मिळत आहे. मांगुळ झनक येथे लहु गर्जना ग्रुपच्या वतीने आयोजित दांडिया उत्सवातून याच बदलत्या सांस्कृतिक प्रवाहाचे दर्शन घडले.
मांगुळ झनक येथील श्री आई जगदंबा माता संस्थानात आयोजित हा दांडिया उत्सव उत्साहपूर्ण आणि भक्तिमय वातावरणात पार पडला. महिला, पुरुष आणि भाविकांनी मोठ्या उत्साहाने सहभाग घेतला. दांडियाच्या तालावर थिरकणारे सहभागी, देवीभक्तीने भारलेले वातावरण आणि ग्रामस्थांची उपस्थिती यामुळे उत्सवाला विशेष रंगत आली. हा सोहळा पाहण्यासाठी गावातील नागरिकही मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
शहरांतील उत्सवांची संस्कृती आता ग्रामीण भागात
सोशल मीडिया, दूरचित्रवाणी आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीमुळे शहरांतील विविध उत्सवांचे स्वरूप ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचत आहे. स्थानिक मंडळे आणि युवकांच्या पुढाकारामुळे गावांमध्येही सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन वाढत आहे. दांडिया हा त्यातील एक महत्त्वाचा प्रकार ठरत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील नागरिकांनाही सामूहिक मनोरंजन आणि सांस्कृतिक सहभागाची संधी उपलब्ध होत आहे.
ग्रामस्थांचा उत्स्फूर्त सहभाग या दांडिया उत्सवात श्रावण खिलारे, शोभाबाई खिलारे, प्रल्हाद कांबळे, ज्योती कांबळे, गजानन जुनघरे, ज्योती जुनघरे, मंगलबाई कांबळे, उत्तम कांबळे, कल्पना कांबळे, महादेव कांबळे, कमलबाई कांबळे, सविता कांबळे, शेख आरिफाबाई, साक्षी जुनघरे, पार्वती कांबळे, केशव कांबळे, पूनम रणशिंगे, दीपक रणशिंगे, पूजा कांबळे, किशोर कांबळे, राणी कांबळे, चंद्रभागाबाई कांबळे, समिद्राबाई रणशिंगे, स्वाती गायकवाड, ज्ञानेश्वर गायकवाड, पवन कांबळे, अनिता कांबळे, गणेश केशव कांबळे, संतोष कांबळे, मंगेश कांबळे आणि गणेश कांबळे आदींनी सहभाग घेतला.
दांडियामागे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याचेही महत्त्व
दांडिया उत्सवाकडे केवळ धार्मिक किंवा सांस्कृतिक कार्यक्रम म्हणून न पाहता त्याच्या शारीरिक आणि मानसिक पैलूंकडेही पाहता येते. संगीताच्या तालावर केलेले नृत्य ही एक प्रकारची शारीरिक हालचाल असून, त्यामुळे शरीर सक्रिय राहण्यास मदत होते. दांडिया खेळताना हात-पायांचा समन्वय साधावा लागतो. यामुळे हालचालींचा समन्वय साधण्याचा सराव होतो.
तसेच, आवडत्या संगीतावर सामूहिक नृत्य केल्याने मन प्रसन्न होण्यास आणि ताण कमी होण्यास मदत होऊ शकते. एकत्र सहभागी होण्यामुळे संवाद, सहकार्य आणि आपलेपणाची भावना वाढण्यासही हातभार लागतो. मात्र, ग्रामीण भागात दांडिया उत्सव वाढण्यामागे एकच वैज्ञानिक कारण नसून सामाजिक बदल, सांस्कृतिक प्रभाव आणि स्थानिक आयोजकांचा पुढाकार हे घटकही महत्त्वाचे आहेत.
लहु गर्जना ग्रुपच्या पुढाकारातून आयोजित या दांडिया उत्सवाला ग्रामस्थांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. भक्ती, संस्कृती, आनंद आणि सामाजिक एकोप्याचा संगम घडवणारा हा उपक्रम मांगुळ झनकच्या सांस्कृतिक जीवनातील उत्साहपूर्ण पर्व ठरला.
टिप्पणी पोस्ट करा